الشيخ أبو الفتوح الرازي

296

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

بدرستى كه خداى نزديك اوست دانش قيامت و رستخيز ، و فرو فرستد باران ، و بداند آنچه در رحم مادران باشد از نر و ماده درست و نيكو ( 1 ) ، و نداند هيچ تنى چه چيز كند از كار و جز آن ( 2 ) فردا ( 3 ) ، و نداند تنى كه به كدام زمين بميرد ( 4 ) ، بدرستى كه خداى داناست و آگاه . قوله تعالى : * ( أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّه ) * ( 5 ) * ( ) * ، گفت : نمىبينى يعنى ندانى كه خداى مسخّر بكرد براى شما آنچه در آسمان و زمين است از ماه و آفتاب و ستارگان و ابر و باد و باران و آنچه از آن راجع است با منافع دين و دنياى شما ، و آنچه در زمين است از جملهء اشياء از جماد و حيوان و كشتى و دريا و جز آن . * ( وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَه ) * ( 6 ) * ( ظاهِرَةً وَباطِنَةً ) * ، ابو عمرو و حفص و نافع و ابو جعفر خواندند : « نعمه » ( 7 ) بر جمع ، و نعمه ( 8 ) اضافت با ضمير نام خداى ، و باقى قرّاء : « نعمة » به « تا » ى منوّن بر واحد ، و در معنى او بسيار قولها گفتند : مجاهد گفت و سفيان : آن « نعمت » ، گفتن « لا إله الَّا اللَّه » ( 9 ) است و توحيد . عبد اللَّه عبّاس گفت : نعمت ظاهر [ دين است و حسن الحال ، و نعمت باطن نعمتى ( 10 ) كه خداى داند . مقاتل گفت : اين نعمت ظاهر ] ( 11 ) اين ( 12 ) خلق مستوى است و روزى و اسلام ، و باطن آنچه خداى مىپوشد از گناه بنى آدم و پرده بر نمىدارد و اطَّلاع نمىدهد كس را بر آن ، و عقوبت نمىكند بنده را بر آن . ضحّاك گفت : نعمت ظاهر ، حسن صورت است و امتداد قامت و تسويهء ( 13 )

--> ( 1 ) . آب ، مش : آنچه در شكمهاست ، آط ، لب : آنچه در رحمهاست . ( 2 ) . كذا : در اساس ، به صورت « غير آن » هم خوانده مىشود ، نسخه بدلها : ندارد . ( 3 ) . آب ، مش : هيچ نفسى كه چه كسب مىكند فردا ، آط : هيچ نفس كه هيچ اندوزد فردا . ( 4 ) . آب : مىميرد . ( 5 ) . آط ، آج ، لب ، كا سخّر لكم . ( 6 ) . اساس : نعمة ، به قياس با متن قرآن مجيد ، تصحيح شد . ( 7 ) . آط ، مش : نعمة . ( 8 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، كا : بر جمع نعمة . ( 9 ) . سورهء محمد ( 47 ) آيهء 19 . ( 10 ) . آج ، لب : نعمتى كه ، مش : انعمى كه . ( 11 ) . اساس : افتادگى دارد ، به قياس با نسخه آط و با توجه به اتّفاق نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 12 ) . آج ، لب : ظاهر دين است اين . ( 13 ) . آط ، آج ، لب ، كا : تسويت .